Angst voor iets specifieks: dieren, hoogte of vliegen
Hiervoor hoef je niet op een wachtlijst
Angst voor iets specifieks gaat over één ding: een dier, hoogte, vliegen, naalden of kleine ruimtes. Buiten dat ene ding gaat het meestal gewoon goed, en juist daardoor blijft het jaren bestaan. Vermijden houdt de angst in stand; stap voor stap opzoeken wat je vermijdt haalt hem af. Dat werkt vaak in een handvol sessies. Gaat de angst over meer dan dat ene ding, of krijg je paniekaanvallen, begin dan bij de huisarts.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Iedereen denkt dat het een grapje is, tot ik er echt voor wegloop”
Op verjaardagen is angst voor iets specifieks een anekdote. Jij weet dat het dat niet is. Je hebt een route door de tuin die langs de schuur gaat, je gaat niet mee naar het balkon, of je hebt drie jaar een afspraak uitgesteld waar een naald bij hoort.
Wat het verwarrend maakt, is dat er verder niets aan de hand is. Je werkt, je slaapt, je hebt vrienden. Er is één ding, en dat ene ding heeft in stilte je route bepaald.
Wat angst voor iets specifieks precies is
Het gaat om grote angst voor één bepaald ding, dier of situatie, waarbij de angst zo groot is dat hij je in het dagelijks leven beperkt. Spinnen, honden, hoogte, vliegen, injecties, kleine ruimtes. De angst is niet in verhouding tot het gevaar, en dat weet je zelf ook. Dat helpt alleen niets, want het deel van je brein dat alarm slaat luistert niet naar argumenten.
De omvang is in Nederland in kaart gebracht. In NEMESIS-3, het bevolkingsonderzoek van het Trimbos-instituut over de periode 2019 tot en met 2022, namen alle vijf de angststoornissen toe ten opzichte van de vorige meting over 2007 tot en met 2009. Specifieke angst is daarvan de meest voorkomende vorm, en tegelijk de vorm waar het minst vaak hulp bij wordt gezocht.
Dat laatste komt doordat het te doen is. Je richt je leven zo in dat je het ding niet tegenkomt, en dan valt het niemand op, jou soms ook niet.
Waarom het blijft
Elke keer dat je de situatie ontwijkt, gebeurt er iets. De spanning zakt, je bent opgelucht, en je brein noteert dat wegblijven de juiste zet was. Vermijden is daarmee geen zwakte maar een leerproces dat werkt zoals leerprocessen horen te werken, alleen de verkeerde kant op.
Daar komt bij dat de angst groeit in het donker. Wie al twintig jaar niet in de buurt van een hond is geweest, heeft alleen nog het beeld uit zijn hoofd, en dat beeld is inmiddels erger dan elke echte hond.
Wat wel werkt
De aanpak is bekend en oud: je zoekt op wat je vermijdt, stap voor stap, met iemand erbij. Eerst een foto, dan een filmpje, dan een hond aan de overkant van de straat, dan een hond in dezelfde kamer. Elke stap blijf je in de situatie tot de spanning zakt, want dat zakken is het hele punt. Je brein heeft de ervaring nodig dat er niets gebeurt, en die kan het niet uit een uitleg halen.
Wat daarbij hoort is dat je het niet in je eentje op doorzettingsvermogen doet. Wie te snel gaat, haakt af en heeft daarna een bewijs meer dat het niet gaat. Het tempo is het vak.
Waar dit aan grenst
Deze vraag heeft bij ons een aandachtsmarkering. Dat betekent dat we hem alleen voorleggen aan coaches en therapeuten die kunnen aantonen dat ze hierin zijn opgeleid, en dat we doorverwijzen zodra er meer speelt dan die ene angst.
Gaat de angst over meer dan één ding, krijg je paniekaanvallen, of zijn er somberheid of slaapproblemen bij gekomen, dan begin je bij de huisarts. Die kan doorverwijzen naar de ggz, waar deze klacht goed behandelbaar is.
Staat de spanning breder dan één situatie, kijk dan bij angstige of gespannen gevoelens. Zit het vooral in je hoofd en niet in een situatie, dan sluit piekeren beter aan. De andere vragen staan bij gevoel en gedachten.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Dit is een hulpvraag die tegen de zorg aan ligt. We leggen hem alleen voor aan coaches en therapeuten met aantoonbare specialisatie, en verwijzen door zodra het zwaarder blijkt dan begeleiding aankan.
Een coach past als …
- de angst zich richt op één concreet ding en daarbuiten wegzakt
- je verder gewoon werkt, slaapt en omgaat met de mensen om je heen
- je merkt dat je je leven eromheen bent gaan inrichten en daar klaar mee bent
- je iemand zoekt met aantoonbare ervaring in precies deze angst
Ga eerst naar je huisarts als …
- de angst breder is dan één ding of steeds meer situaties omvat
- je paniekaanvallen hebt, ook buiten de situatie waar je bang voor bent
- er somberheid, alcoholgebruik of slaapproblemen bij zijn gekomen
- de angst je werk, je studie of je relatie in de weg begint te zitten
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij angst voor iets specifieks gaat het meestal om een counselor, psychosociaal therapeut, mindfulnesscoach. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- counselor
- psychosociaal therapeut
- mindfulnesscoach
Veelgestelde vragen
Is angst voor iets specifieks te behandelen?
Ja, en dit is de best behandelbare vorm uit de hele angstfamilie. De aanpak is steeds dezelfde: onder begeleiding stap voor stap opzoeken wat je vermijdt, in een tempo dat je aankunt. Bij een enkelvoudige angst gaat het vaak om een klein aantal sessies.
Kan een coach dit begeleiden of moet ik naar een therapeut?
Het kan allebei, en het hangt af van wat er verder speelt. Is de angst enkelvoudig en draai je verder gewoon mee, dan kan een coach of therapeut met aantoonbare specialisatie in deze angst je goed begeleiden. Zit er meer omheen, dan hoort de vraag bij de huisarts en de ggz.
Waarom werkt vermijden averechts?
Omdat je elke keer dat je iets ontwijkt opgelucht bent, en die opluchting bevestigt dat het gevaarlijk was. Je hersenen leren zo dat vermijden werkt. De angst wordt daar niet kleiner van, hij wordt alleen minder zichtbaar, en je leven wordt intussen een stukje kleiner.
Kun je hier op latere leeftijd nog vanaf?
Ja. Veel mensen komen pas in beweging als de angst iets in de weg gaat zitten: een vlucht naar een bruiloft, een bloedprikcontrole, een huis met een steile trap. Hoe lang je hem al hebt, zegt weinig over hoe snel je er vanaf komt.