Mantelzorg volhouden: hulp vragen is geen verraad
Hiervoor hoef je niet op een wachtlijst
Mantelzorg sluipt erin: het begint met boodschappen doen en eindigt met een tweede leven dat je erbij doet. De overbelasting komt zelden door de zorg zelf, maar door het regelwerk, de nachten en het schuldgevoel dat opkomt zodra je aan jezelf denkt. Zoek daarom eerst de praktische hulp die er is, via MantelzorgNL en het steunpunt van je gemeente, want respijtzorg en ondersteuning zijn vaak beschikbaar zonder dat mensen het weten. Praten met een coach helpt bij het volhouden en bij het schuldgevoel.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Ik doe het graag, en ik kan niet meer”
Mantelzorg volhouden is twee dingen tegelijk. Die twee dingen zijn allebei waar, en dat maakt het zo ingewikkeld. Het is je moeder, je partner, je kind. Je wilt dit doen. En ondertussen ben je al maanden aan het rekenen: als ik dinsdag ga, kan ik woensdag werken, en dan haal ik het net.
Het is er ook nooit in één keer gekomen. Eerst boodschappen, toen de administratie, toen de nachten. Niemand heeft je ooit gevraagd of je dit wilde doen, en er is geen moment geweest waarop je ja hebt gezegd. Op een dag was het er gewoon.
Waarom mantelzorg volhouden zo zwaar is
Meestal niet in de zorg zelf. De meeste mantelzorgers vinden het verzorgen het minst zware deel.
Het zwaarste is het regelwerk: instanties, indicaties, wachten op terugbelverzoeken, uitleggen wat je vorige week ook al uitlegde. Daarna komen de nachten, en dan het feit dat je nooit meer echt vrij bent, want ook op een vrije dag ligt je telefoon binnen handbereik.
En dan is er het schuldgevoel, dat elke oplossing in de weg zit. Een weekend weg voelt als iemand in de steek laten. Hulp inschakelen voelt als toegeven dat je het niet aankunt. Zo blijft de enige knop waaraan je draait de knop van jezelf, en dat werkt precies één keer.
Het gaat om veel mensen. Volgens het CBS gaf in 2024 zo’n 15,5 procent van de vrouwen en 10,1 procent van de mannen mantelzorg, gemiddeld ruim elf uur per week. In de leeftijdsgroep van 50 tot 59 jaar loopt dat op tot bijna 21 procent, precies de leeftijd waarop mensen ook nog werken en vaak kinderen thuis hebben.
Wat je als eerste kunt doen
Zoek uit wat er al bestaat voordat je harder gaat lopen. Bel het mantelzorgsteunpunt van je gemeente en kijk op MantelzorgNL. Respijtzorg, waarbij iemand de zorg tijdelijk overneemt zodat jij er even uit kunt, is er vaker dan mensen denken, en veel mantelzorgers ontdekken hem pas als ze al omvielen.
Meld je daarnaast bij je werkgever, ook als het goed gaat. Er bestaan verlofregelingen voor mantelzorg, en het is makkelijker een afspraak te maken vanuit rust dan vanuit uitval.
Zet dan één ding vast in je week dat van jou is. Niet als je tijd over hebt, want die krijg je niet. Vast in de agenda, met iemand die het overneemt.
En laat het rekenwerk niet in je hoofd zitten. Zet op papier wie wat doet in de zorg, inclusief de familieleden die er niet zijn. Dat gesprek is ongemakkelijk en het is wel het gesprek dat de verdeling verandert.
Waar praten met iemand aan bijdraagt
Wat een coach of counselor hier doet, is niet de zorg lichter maken. Die blijft. Wat wel verandert is de manier waarop je hem draagt: welke taken echt van jou moeten zijn, wat je kunt overdragen, en hoe je omgaat met het schuldgevoel dat bij elke grens opkomt.
Voor veel mantelzorgers is er nog iets anders. Er is bijna niemand die vraagt hoe het met jóu gaat; iedereen vraagt naar degene voor wie je zorgt. Een uur waarin het over jou gaat, blijkt vaak meer te doen dan mensen vooraf verwachten.
Merk je dat je jezelf al langer voorbijloopt, kijk dan bij een overspannen gevoel of bij grenzen stellen. Speelt er ook verdriet om wat je aan het verliezen bent, dan past verlies van je toekomstbeeld. De andere vragen staan bij levensfase en verlies.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Dit is een hulpvraag die tegen de zorg aan ligt. We leggen hem alleen voor aan coaches en therapeuten met aantoonbare specialisatie, en verwijzen door zodra het zwaarder blijkt dan begeleiding aankan.
Een coach past als …
- je merkt dat je jezelf al maanden wegcijfert en het niet anders krijgt
- je schuldgevoel hebt zodra je iets voor jezelf doet of hulp inschakelt
- de zorg botst met je werk of je gezin en je de knoop niet doorhakt
- je op een wachtlijst staat en de tussentijd niet stil wilt zitten, in overleg met je huisarts
Ga eerst naar je huisarts als …
- je zelf lichamelijke klachten krijgt of structureel te weinig slaapt
- je somber bent of nergens meer plezier in hebt
- je merkt dat je het niet meer aankunt en er geen uitweg ziet
- je gedachten hebt over dood of jezelf pijn doen; bel dan 113 of ga naar je huisarts
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij mantelzorg volhouden gaat het meestal om een rouw- en verliescoach, lifecoach, (pre)pensioencoach. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- rouw- en verliescoach
- lifecoach
- (pre)pensioencoach
Veelgestelde vragen
Waar kan ik praktische hulp vinden?
Begin bij MantelzorgNL en bij het mantelzorgsteunpunt van je gemeente. Daar is vaak meer mogelijk dan mensen weten, van respijtzorg waarbij iemand de zorg tijdelijk overneemt tot hulp bij het regelwerk. Dat zijn geen diensten van ons en we verdienen er niets aan; ze zijn alleen de eerste stap.
Ben ik wel mantelzorger?
Als je langdurig zorgt voor iemand uit je omgeving omdat die persoon dat nodig heeft, dan ben je dat, ook als je het zelf gewoon vindt. Veel mensen herkennen zich niet in het woord en lopen daardoor de ondersteuning mis waar ze recht op hebben.
Kan een coach de zorg lichter maken?
De zorg zelf niet; die blijft. Wat wel kan is uitzoeken waar de overbelasting precies zit, wat je kunt overdragen en hoe je omgaat met het schuldgevoel dat daarbij komt kijken. Voor veel mensen zit de winst in dat laatste.
Wat kost het via Výma?
Výma zelf is gratis: de intake, het voorleggen aan coaches en de kennismakingsgesprekken kosten je niets. Wat je daarna met een coach afspreekt, spreek je rechtstreeks met die coach af.