Verlegenheid overwinnen zonder een ander te worden
Verlegenheid is spanning bij contact met anderen, vooral in groepen en bij mensen die je niet kent. Het is een eigenschap en geen gebrek, en je kunt er wel last van hebben. Wat helpt is oefenen in situaties die klein genoeg zijn om echt te doen, en je aandacht verleggen van jezelf naar de ander. Vermijd je structureel sociale situaties, of wordt je wereld er kleiner van, dan gaat het mogelijk over sociale angst en begin je bij de huisarts.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Ik weet het antwoord en tegen de tijd dat ik iets zeg, zegt een ander het”
Verlegenheid laat zich het duidelijkst voelen in groepen. In een gesprek met één iemand gaat het prima, en zodra er zes mensen zitten, wordt elke zin die je zou kunnen zeggen eerst getoetst: is dit interessant genoeg, klinkt het niet dom, is dit het goede moment. Voordat je klaar bent met toetsen, is het gesprek verder.
Achteraf komt het tweede deel. Je fietst naar huis en herhaalt wat je wel hebt gezegd, met het volume iets te hoog. De rest van de tafel is het allang vergeten.
Waar verlegenheid vandaan komt
Voor een deel is het aanleg. Sommige mensen hebben een gevoeliger alarmsysteem voor sociale signalen en pikken sneller op dat iemand fronst. Dat is geen gebrek en het maakt je in een groep alleen wel drukker vanbinnen dan de anderen.
Daarnaast is er wat je hebt geleerd. Wie een keer is uitgelachen om iets wat hij zei, of thuis leerde dat je niet moet opvallen, heeft daar een regel aan overgehouden. En regels blijven staan tot je ze test.
De grens met een klacht is de moeite waard om te kennen. In NEMESIS-3, het bevolkingsonderzoek van het Trimbos-instituut over de periode 2019 tot en met 2022, namen alle vijf de angststoornissen toe ten opzichte van de meting over 2007 tot en met 2009, sociale angst daaronder. Verlegen zijn is iets anders dan een sociale angststoornis, en het onderscheid bepaalt waar je moet zijn.
Wat wel werkt
Oefen in stappen die net spannend zijn. Een vraag stellen aan de bakker. In een overleg als eerste iets zeggen, hoe klein ook, want de eerste zin is de duurste en daarna wordt het makkelijker. Eén keer per week een situatie waar je normaal omheen loopt.
Verleg daarnaast je aandacht. Verlegenheid richt de schijnwerper op jezelf: hoe kom ik over, wat denken ze. Wie zijn aandacht bewust op de ander zet en oprecht iets vraagt, merkt dat de spanning zakt, gewoon omdat er minder ruimte is om jezelf te bekijken.
Bereid je voor waar het kan. Twee onderwerpen in je hoofd voordat je binnenloopt, of één vraag die je zeker gaat stellen. Dat klinkt geforceerd en het scheelt precies de eerste vijf minuten waarin het meestal misgaat.
Je durven uitspreken als het erom gaat
Het lastigste moment is dat ene overleg waarin je het oneens bent. Bang om af te gaan in een groep houdt daar meer mensen tegen dan alleen de verlegen types, en er is één ding dat helpt: kondig aan dat je iets gaat zeggen voordat je het zegt. Eén zin, en de rest volgt makkelijker dan wanneer je midden in een discussie moet inbreken.
Wat een coach hieraan toevoegt
Vooral oefening met terugkoppeling. Je kunt zelf niet zien hoe je overkomt, en je schatting is bijna altijd somberder dan de werkelijkheid. Iemand die zegt wat hij ziet, corrigeert dat sneller dan tien keer proberen.
Daarnaast helpt het bij de nabespreking in je hoofd. Wie leert om na afloop bij de feiten te blijven, is de avond erna een stuk minder kwijt aan herhalen.
Waar dit aan grenst
Vermijd je sociale situaties structureel, krijg je lichamelijke klachten die je verlammen, of ga je alleen nog met alcohol naar gelegenheden, dan gaat het waarschijnlijk over meer dan verlegenheid. Begin dan bij de huisarts; sociale angst is goed behandelbaar.
Gaat het vooral over wat je van jezelf vindt, kijk dan bij meer zelfvertrouwen. Speelt de spanning vooral rond presteren, dan sluit faalangst beter aan. De andere vragen staan bij zelfbeeld en zelfvertrouwen.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Een coach past als …
- je in groepen dichtklapt terwijl je in een gesprek van twee prima bent
- je achteraf urenlang terugdenkt aan wat je hebt gezegd
- je kansen laat lopen omdat je jezelf niet durft te laten zien
- je verder gewoon werkt en omgaat met de mensen die je kent
Ga eerst naar je huisarts als …
- je sociale situaties structureel vermijdt en je wereld kleiner wordt
- je lichamelijke klachten krijgt zoals trillen, blozen of misselijkheid die je verlammen
- je alleen nog met alcohol naar sociale gelegenheden gaat
- er somberheid bij komt die weken aanhoudt
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij verlegenheid gaat het meestal om een lifecoach, counselor, coach persoonlijke ontwikkeling. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- lifecoach
- counselor
- coach persoonlijke ontwikkeling
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen verlegenheid en sociale angst?
Verlegenheid is spanning die je hindert en waar je doorheen komt. Bij sociale angst gaat het verder: je vermijdt situaties, de angst gaat over afgekeurd worden, en je leven past zich eromheen aan. De eerste is een eigenschap, de tweede is een klacht waarvoor goede behandeling bestaat.
Kun je verlegenheid afleren?
Je kunt er veel minder last van krijgen. Je aard verandert niet, en de spanning zakt wel als je vaker doet wat je vermijdt. De meeste mensen blijven liever een goed gesprek met twee voeren dan een tafel toespreken, en dat hoeft ook helemaal niet te veranderen.
Helpt het om mezelf in het diepe te gooien?
Zelden, en het is een populair advies. Te grote stappen bevestigen vooral dat het misgaat, en daar leer je precies het verkeerde van. Opbouwen in stappen die net spannend zijn werkt beter en gaat op de langere termijn sneller.
Is verlegen zijn een nadeel op je werk?
Soms wel, en het brengt ook iets mee. Verlegen mensen luisteren beter, denken vaker na voordat ze iets zeggen en overtuigen in kleinere settings goed. Het nadeel zit vooral in zichtbaarheid, en daar valt gericht iets aan te doen zonder dat je iemand anders wordt.