Faalangst als volwassene: bang om door de mand te vallen
Hiervoor hoef je niet op een wachtlijst
Faalangst houdt niet op na je eindexamen. Bij volwassenen gaat het over presentaties, beoordelingen en sollicitaties, en vooral over de angst dat iemand doorheeft dat je het niet kunt. Het vervelendste is niet de spanning zelf maar wat je erdoor niet doet: de functie waar je niet op solliciteert, de vraag die je niet stelt. Bij een coach of counselor werk je aan wat je gelooft over falen, en oefen je de situaties die je vermijdt. Gaat het om paniek of om angst die je dagelijks leven beperkt, dan hoort je vraag bij de huisarts.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Ik heb die presentatie zes keer doorgenomen en stond er alsnog te trillen”
Faalangst kost het meest in de uren eromheen. De avond ervoor slaap je slecht. De ochtend zelf gaat op aan het naar binnen praten van tekst die je allang kent. En als het voorbij is en iemand zegt dat het goed ging, denk je dat ze het aardig bedoelen.
Wat niemand ziet, is het deel eromheen. De rol waar je niet op reageerde omdat je de eisen te hoog inschatte. De vraag die je in de vergadering inslikte omdat hij dom kon klinken. Faalangst kost het meest op de momenten waarop er niets gebeurt, en die staan in geen enkele evaluatie.
Wat er onder faalangst zit
Faalangst gaat over wat falen volgens jou betekent. Voor de een is een misser een misser; voor de ander is het bewijs, en het bewijs gaat over jou als persoon.
Dat verklaart de twee reacties die je bij jezelf ziet. De eerste is overvoorbereiden: als je alles afdekt, kan er niets misgaan. De tweede is vermijden: wat je niet probeert, kun je niet verprutsen. Allebei werken op korte termijn, en allebei maken ze de angst op lange termijn groter, want je verzamelt nooit de ervaring dat het misging en dat het meeviel.
Onder jongvolwassenen speelt dit breed. Uit de metingen van het RIVM over mentale gezondheid blijkt dat ruim de helft van de jongvolwassenen van 16 tot 25 jaar angstige of sombere gevoelens heeft gehad, met een piek van 54,8 procent in 2021. Dat is de generatie die nu de arbeidsmarkt op komt, en die met prestatiedruk meestal in haar eentje blijft zitten.
Wat je eraan kunt doen
Werk aan de standaard, niet aan de zenuwen. De vraag is niet hoe je van de spanning afkomt, maar wat er gebeurt als het echt eens niet goed genoeg is. Schrijf dat concreet op: wat is de werkelijke uitkomst als je presentatie matig is. In de meeste gevallen is dat antwoord teleurstellend gewoon, en die gewoonheid is wat de spanning laat zakken.
Oefen daarnaast met bewust minder voorbereiden. Eén overleg waarin je zonder script binnenkomt, één mail die je één keer nakijkt. Dat voelt onverantwoord en het is het tegendeel: je bouwt de ervaring op die je nodig hebt.
Zeg tot slot de spanning hardop. Voor een presentatie is “ik vind dit spannend” een prima openingszin. Mensen reageren er warmer op dan verwacht, en je hoeft je energie niet meer te steken in het verbergen ervan.
Waar begeleiding verschil maakt
Wat een coach of counselor toevoegt, is oefening met tegenspraak. Je speelt het gesprek na, je krijgt te horen hoe je overkomt in plaats van hoe je denkt over te komen, en je krijgt iemand die doorvraagt op de aanname dat het aan jou ligt.
Dat laatste is het eigenlijke werk. Faalangst ligt dicht bij strenge zelfkritiek en bij het imposter-gevoel: dezelfde overtuiging dat je pas meetelt als je levert. Verandert die, dan verandert de rest mee.
Gaat het bij jou verder dan spanning rond presteren en herken je paniek of vermijding in je hele leven, lees dan angstig of gespannen zijn. Dan hoort je huisarts erbij. De andere vragen staan bij zelfbeeld en zelfvertrouwen.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Dit is een hulpvraag die tegen de zorg aan ligt. We leggen hem alleen voor aan coaches en therapeuten met aantoonbare specialisatie, en verwijzen door zodra het zwaarder blijkt dan begeleiding aankan.
Een coach past als …
- je gespannen naar presentaties, gesprekken of beoordelingen toeleeft
- je kansen laat lopen omdat je bang bent dat je door de mand valt
- je merkt dat je jezelf voorbereidt tot in het absurde en het toch nooit genoeg is
- je op een wachtlijst staat en de tussentijd niet stil wilt zitten, in overleg met je huisarts
Ga eerst naar je huisarts als …
- je paniekaanvallen hebt, of bang bent dat ze komen
- je situaties structureel bent gaan vermijden en je leven kleiner wordt
- de spanning je dagelijks leven beperkt, ook buiten werk om
- je merkt dat het zwaarder wordt in plaats van lichter
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij faalangst gaat het meestal om een lifecoach, counselor, coach persoonlijke ontwikkeling. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- lifecoach
- counselor
- coach persoonlijke ontwikkeling
Veelgestelde vragen
Is faalangst iets van school?
Nee. Bij volwassenen ziet het er alleen anders uit: geen proefwerk maar een presentatie, een functioneringsgesprek of een sollicitatie. Dat er weinig over gesproken wordt, komt doordat volwassenen er nauwelijks over beginnen, niet doordat het weinig voorkomt.
Wat is het verschil met het imposter-gevoel?
Ze overlappen. Faalangst gaat over de angst dat het misgaat; het imposter-gevoel gaat over de angst dat men doorkrijgt dat je het niet verdient. Veel mensen hebben allebei, en het werk eraan lijkt sterk op elkaar.
Helpt beter voorbereiden?
Tot een bepaald punt wel, en daarna werkt het averechts. Wie zich eindeloos voorbereidt, bevestigt zichzelf dat het gevaarlijk is en dat hij het zonder die voorbereiding niet redt. Op enig moment is oefenen met minder zekerheid nuttiger dan nog een keer alles doornemen.
Blijft mijn verhaal anoniem?
Ja. Coaches zien je verhaal en je voorkeuren, nooit je naam of e-mailadres. Pas als jij op een reactie ingaat, bepaal jij wat je deelt. Verwijderen kan altijd, met één klik.