Hoogsensitief kind: hulp bij overprikkeling
Een hoogsensitief kind neemt meer prikkels op en verwerkt ze intensiever. Dat is geen aandoening en geen diagnose: het is een eigenschap die je bij ongeveer een op de vijf mensen ziet. Het lastige zit in de optelsom van een schooldag, waarna thuis de emmer overloopt. Wat helpt is herstelmomenten inbouwen, de dag voorspelbaar maken en je kind leren zijn eigen grens te voelen voordat hij eroverheen gaat. Een kindercoach oefent dat mee. Gaat je kind niet meer naar school of vermoed je autisme of ADHD, begin dan bij de huisarts.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Op school gaat het prima, en thuis ontploft ze”
Dit is de zin die leerkrachten en ouders uit elkaar drijft. Op het rapport staat dat het goed gaat. Bij de deur staat een kind dat de tas neergooit, huilt om een boterham en een uur nodig heeft voordat er weer mee te praten valt.
Allebei de waarnemingen kloppen. Een hoogsensitief kind houdt zich op school in omdat het daar moet, en laat thuis los omdat het daar mag. Wat je ziet is de rekening van acht uur volhouden, en het is niet op jou gericht.
Wat een hoogsensitief kind anders doet
Hoogsensitiviteit betekent dat het zenuwstelsel meer prikkels doorlaat en ze intensiever verwerkt. Het geluid van de gymzaal, het licht in de supermarkt, de sfeer in de klas nadat er iemand op de gang is gezet: dat komt allemaal binnen, ook wat een ander eruit filtert.
Daar hoort een tweede kant bij die vaak wordt vergeten. Diezelfde gevoeligheid maakt kinderen goed in aanvoelen wat er speelt, zorgvuldig in wat ze zeggen, en betrokken bij anderen. Het is een eigenschap met een prijskaartje en met een opbrengst, geen defect.
Naar schatting geldt dit voor ongeveer een op de vijf mensen. De term komt uit het werk van de Amerikaanse psycholoog Elaine Aron, die hem in 1996 introduceerde; sindsdien is er onderzoek naar gedaan onder de noemer sensory processing sensitivity. In Nederland is het geen erkende diagnose, en daarom is er hier meestal begeleiding in plaats van behandeling.
Wat thuis het verschil maakt
Bouw herstel in vóór de emmer vol is, en niet erna. Een half uur na school waarin er niets moet, zonder scherm en zonder vragen over hoe het was. Veel ouders merken dat het avondeten daarna rustiger verloopt, en dat is met minder moeite bereikt dan een gesprek achteraf.
Maak de dag daarnaast voorspelbaar. Wie weet wat er komt, verbruikt daar geen aandacht aan. Een weekoverzicht op de koelkast doet bij dit soort kinderen meer dan bij andere, juist omdat onzekerheid zelf een prikkel is.
Leer je kind ten slotte zijn eigen grens te herkennen. Waar merk je het als eerste, in je buik, in je hoofd, in je oren. Kinderen die dat woord hebben, kunnen aangeven dat ze even weg moeten voordat het misgaat. Dat scheelt de uitbarsting waar niemand iets aan heeft.
Wat een kindercoach doet
Een kindercoach werkt hieraan spelenderwijs, en dat is bij dit onderwerp geen vorm maar inhoud. Een kind van acht kan zelden onder woorden brengen wat overprikkeling is; met een tekening van een emmer die vol loopt lukt dat wel.
Daarna gaan ze oefenen met signalen en met wat je doet als je ze opmerkt. Even naar de gang. Een koptelefoon in de klas. Een afspraak met de leerkracht over waar je kind heen kan. Coaches leggen dat vaak vast in iets tastbaars dat mee naar school gaat.
Bij tieners verschuift het naar keuzes maken: welke feestjes wel, welke sport, hoeveel prikkels een week aankan. Een tienercoach helpt daarbij zonder de boodschap dat je kind zich moet aanpassen aan wat de rest doet.
Waar dit aan grenst
Overprikkeling die uitmondt in schoolweigering, in aanhoudende somberheid of in angst hoort bij de huisarts. Datzelfde geldt bij een vermoeden van autisme of ADHD: dat vraagt onderzoek, en dat doet een coach niet.
Loopt de overprikkeling vooral uit op boosheid, kijk dan bij boosheid en driftbuien. Ben je zelf hoogsensitief en zoek je hulp voor jezelf, dan sluit overprikkeling beter aan. De andere vragen staan bij kind en tiener.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Een coach past als …
- je kind na een schooldag leegloopt terwijl het op school niets liet merken
- drukte, geluid, licht of felle geuren zichtbaar meer met je kind doen dan met anderen
- het lang nadenkt over opmerkingen en snel aanvoelt hoe anderen zich voelen
- je kind gewoon meedraait op school en vooral moeite heeft met de optelsom van een dag
Ga eerst naar je huisarts als …
- je kind school begint te vermijden of steeds vaker ziek thuisblijft
- je vermoedt dat er autisme of ADHD speelt; daar is onderzoek voor nodig
- er lichamelijke klachten zijn waar nog niet naar gekeken is, zoals hoofdpijn of buikpijn
- de overprikkeling gepaard gaat met aanhoudende somberheid of angst
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij een hoogsensitief kind gaat het meestal om een kindercoach, tienercoach, jongerencoach, oudercoach, gezinscoach. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- kindercoach
- tienercoach
- jongerencoach
- oudercoach
- gezinscoach
Veelgestelde vragen
Is hoogsensitiviteit een diagnose?
Nee. Hoogsensitiviteit staat niet in de handboeken waarmee zorgverleners diagnoses stellen; het is een omschrijving van een eigenschap. Dat maakt het niet minder echt voor je kind, en het betekent wel dat er niets te behandelen valt. Wat er te doen valt, is leren omgaan met prikkels.
Wat is het verschil met autisme?
Overprikkeling komt bij allebei voor, en de rest verschilt. Bij autisme speelt er meer, zoals moeite met sociale wederkerigheid en een sterke behoefte aan vaste patronen. Twijfel je, dan hoort die vraag bij de huisarts: alleen via onderzoek komt daar een antwoord op.
Kan een kindercoach helpen bij een hoogsensitief kind?
Ja. Een kindercoach werkt aan herkennen en aangeven: waar in je lijf voel je dat de emmer vol raakt, en wat doe je dan. Dat is precies het soort oefenen waar een kind zelf iets aan heeft, en het vraagt geen behandeling.
Waarom ontploft mijn kind pas thuis?
Omdat het zich op school de hele dag heeft ingehouden. Thuis is het veilig genoeg om te laten zien hoe vol het is. Vervelend om mee te maken, en het is een teken dat je kind zich bij jou op zijn gemak voelt.