Weinig zelfvertrouwen bij je kind of tiener

“Hij zegt gewoon dat hij nergens goed in is”

Weinig zelfvertrouwen bij je kind hoor je vaak eerst aan de taal. Een zoon die na een wedstrijd zegt dat hij toch de slechtste van het team is. Een dochter die haar tekening verfrommelt voordat iemand hem heeft gezien. Het is geen aandacht vragen, en meestal ook geen vissen naar een compliment. Je kind gelooft het.

Daarnaast zie je het aan wat er wegvalt. De sportclub waar het eerst graag heen ging. Het feestje waar het toch maar niet heen wil. Bij weinig zelfvertrouwen wordt de wereld van een kind stap voor stap kleiner, en elke keer is er een aannemelijke reden waarom juist dit ene ding niet doorgaat.

Hoe weinig zelfvertrouwen bij je kind ontstaat

Een kind bouwt zijn zelfbeeld op uit twee dingen: wat het meemaakt en wat het daarover hoort. Gaat er iets mis en blijft het daarbij, dan is dat een gebeurtenis. Gaat er iets mis en zegt iemand er iets bij over wie je bent, dan wordt het een eigenschap. “Dat ging even mis” en “je bent ook zo onhandig” verschillen daarin volledig.

Vanaf een jaar of acht komt het vergelijken erbij. Kinderen gaan zichzelf naast klasgenoten leggen, en tegenwoordig ook naast wat ze op hun telefoon zien. Dat vergelijk verliezen ze bijna altijd, want ze zetten hun eigen binnenkant naast andermans buitenkant.

Wat dan gebeurt is dat je kind gaat vermijden. Wie niets probeert, kan niet falen. Dat werkt op korte termijn en het maakt de zaak op langere termijn erger, want elk ding dat je niet doet is ook een ervaring die je niet opdoet.

Wat je thuis kunt doen

Prijs wat je zag gebeuren en laat het oordeel weg. Niet “wat knap van je”, maar “ik zag dat je doorging terwijl het lastig werd”. Het eerste vraagt van je kind dat het instemt met een oordeel over zichzelf; het tweede is een waarneming, en daar valt weinig tegenin te brengen.

Maak dingen daarnaast kleiner tot ze lukken. Een kind dat het eng vindt om in de klas iets te zeggen, begint met een vraag stellen aan de bakker. Wie de sportclub uit de weg gaat, gaat één keer kijken zonder mee te doen. Zelfvertrouwen groeit van ervaring, en ervaring kun je op maat snijden.

Let ten slotte op je eigen taal over jezelf. Kinderen luisteren daar scherper naar dan naar wat je tegen hen zegt. Een ouder die hardop zegt dat hij dit soort dingen nooit kan, geeft daar een grotere les mee dan met tien complimenten.

Wat een kindercoach hieraan toevoegt

Een kindercoach zoekt eerst uit welk beeld je kind van zichzelf heeft en waar dat vandaan komt. Soms is dat een opmerking van jaren geleden die is blijven hangen, soms een vergelijking met een broer of zus, soms een leerkracht die het goed bedoelde.

Daarna gaan ze oefenen. Bij jongere kinderen gebeurt dat spelenderwijs, met tekenen of met een verhaal waarin het hoofdpersonage voor hetzelfde staat. Bij tieners gaat het meer pratend en komen er opdrachten bij die tussen twee gesprekken in vallen. Een tienercoach werkt daarbij vaak met wat er die week echt gebeurd is, en niet met een oefening uit een boek.

Wat het van thuis onderscheidt is de afstand. Bij jou wil je kind niet teleurstellen, en dat maakt eerlijk zijn over onzekerheid moeilijker. Bij iemand die er verder niets mee te maken heeft, valt die rem weg.

Wanneer er meer speelt

Er zijn 473.000 jongeren die in 2024 jeugdhulp kregen, blijkt uit de CBS-rapportage Jeugdhulp 2024. Een deel daarvan heeft behandeling nodig. Voor de groep daaronder is er lange tijd weinig geweest tussen “het gaat wel over” en een verwijzing in.

De grens ligt bij hoe breed het zit. Gaat je kind gewoon naar school, heeft het contact met anderen, en is er dit ene thema, dan is coaching passend. Trekt het zich overal uit terug, blijft het somber, of praat het over zichzelf op een manier die je bang maakt, dan hoort dat bij de huisarts.

Speelt er vooral spanning rond school, kijk dan bij faalangst bij je kind. Gaat het om contact met leeftijdsgenoten, dan sluit moeite met vrienden maken beter aan. De andere vragen staan bij kind en tiener.

Laatst bijgewerkt op 3 september 2026