Je puber zit niet lekker in zijn vel
Hiervoor hoef je niet op een wachtlijst
Je puber zit niet lekker in zijn vel en kan zelf niet zeggen waarom. Er is dan geen aanwijsbaar onderwerp en je merkt alleen dat het niet loopt, en dat is op die leeftijd gewoner dan het lijkt. Wat helpt is beschikbaar blijven zonder aan te dringen, naast elkaar praten in plaats van tegenover elkaar, en hardop zeggen dat hij ook met iemand anders mag praten. Houdt het langer dan een paar weken aan en raakt het school, slaap en contact tegelijk, begin dan bij de huisarts.
duurt ± 5 minuten · anoniem · vrijblijvend
“Er is iets, maar ik krijg er de vinger niet achter”
Dit is de vraag waarmee ouders binnenkomen als er geen onderwerp is. Geen pesten, geen slecht rapport, geen breuk. Alleen het gevoel dat het niet loopt. Je puber zit niet lekker in zijn vel en kan zelf ook niet uitleggen waarom.
Je merkt het aan kleine dingen. Korter aangebonden aan tafel. Langer boven blijven. Afspraken die afgezegd worden met een reden die klopt maar net iets te vaak voorkomt. Vraag je ernaar, dan is het antwoord “gewoon”, en daar houdt het op.
Waarom een puber die niet lekker in zijn vel zit dat zelf niet kan uitleggen
Voor een deel is dit leeftijd. Tussen het twaalfde en het achttiende jaar verandert er veel tegelijk: het lichaam, de plek in de groep, wat anderen van je verwachten. Wie daar middenin zit, heeft niet altijd woorden voor wat er gebeurt, en het ontbreken van die woorden is geen onwil.
Voor een deel is het bescherming, van jou. Pubers zien je zorgen en willen je die besparen. “Niets aan de hand” is dan geen leugen maar een poging het klein te houden, en hoe meer je doorvraagt, hoe steviger dat antwoord wordt.
En soms is er werkelijk geen aanleiding. Dat je een verklaring wilt is begrijpelijk, en niet elk somber gevoel heeft er een. Dat je puber daar geen antwoord op heeft, betekent niet dat hij iets verzwijgt.
Dat dit vaker voorkomt dan je denkt, is gemeten. In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023, ingevuld door ruim 188.000 leerlingen uit klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs, gaf 27 procent aan psychische klachten te hebben. Ruim een kwart van de klas dus.
Wat je wel kunt doen
Praat naast elkaar in plaats van tegenover elkaar. In de auto, tijdens het lopen met de hond, terwijl je samen de vaatwasser uitruimt. Zonder oogcontact en zonder de opzet van een gesprek valt er makkelijker iets te zeggen, en komt het vaker uit hemzelf.
Benoem wat je ziet en houd je conclusie voor je. “Ik zie je de laatste weken weinig beneden” is iets om op te reageren. “Volgens mij zit je slecht in je vel” is een oordeel, en daar zegt een puber vrijwel altijd nee op.
Blijf beschikbaar zonder aan te dringen. Eén keer zeggen dat je het merkt en dat hij bij je terecht kan, en het daarna laten liggen, werkt beter dan er elke dag op terugkomen. Je maakt duidelijk dat de deur openstaat; wanneer hij erdoor loopt, bepaalt hij.
Zeg ten slotte hardop dat het ook iemand anders mag zijn. Een oom, de mentor, een coach. Voor veel pubers is dat een opluchting, omdat het de last wegneemt dat ze het aan jou moeten uitleggen.
Wat een tienercoach doet
Een tienercoach werkt met wat er die week gebeurd is. Er is geen diagnose, geen dossier en geen programma, wel wekelijks een uur waarin je puber zijn kant van het verhaal kwijt kan aan iemand die er verder niets mee te maken heeft.
Vaak blijkt er in de derde of vierde afspraak wel een onderwerp te zijn. Iets op school, iets in de vriendengroep, iets waar hij zich voor schaamt. Dat komt zelden in het eerste gesprek naar buiten, en daarom is dit werk dat tijd kost.
Jij zit meestal bij het eerste en het laatste gesprek. Wat daartussen wordt gezegd blijft van je puber, en dat is bewust: die vertrouwelijkheid is precies waarom hij er iets aan heeft.
Waar de grens ligt
Houdt het langer dan twee weken aan, blijft het gelijk ook als er iets leuks gebeurt, en raakt het school, slaap en contact tegelijk, dan hoort de vraag bij de huisarts. Die kan doorverwijzen naar de jeugd-ggz.
Voor de ggz geldt de afspraak dat je hoogstens vier weken op een intake en tien weken op behandeling wacht. Die norm wordt in de praktijk ruim overschreden, en juist daarom is coaching ernaast soms een manier om de tussentijd niet stil te laten staan. Overleg dat met de huisarts.
Gaat het over gedachten aan dood of zelfbeschadiging, wacht dan niet. Bel 113 of 0800-0113. Dat kan dag en nacht, ook als ouder die zich zorgen maakt en niet weet wat te doen.
Is er wel een aanwijsbaar onderwerp, kijk dan bij je tiener is somber of bij motivatie op school. Loopt het vooral tussen jullie vast, dan sluit botsen met je puber beter aan. De andere vragen staan bij kind en tiener.
Laatst bijgewerkt op
Wanneer past een coach, en wanneer je huisarts?
Dit is een hulpvraag die tegen de zorg aan ligt. We leggen hem alleen voor aan coaches en therapeuten met aantoonbare specialisatie, en verwijzen door zodra het zwaarder blijkt dan begeleiding aankan.
Een coach past als …
- je merkt dat er iets is terwijl je puber verder gewoon meedraait
- hij liever met iemand van buiten het gezin praat dan met jou
- er geen aanwijsbaar onderwerp is en jullie er samen niet uitkomen
- je wacht op zorg en de tussentijd niet stil wilt laten staan, in overleg met de huisarts
Ga eerst naar je huisarts als …
- het langer dan twee weken aanhoudt en school, slaap of eten eronder lijden
- je puber zich terugtrekt uit dingen waar hij eerder plezier in had
- er lichamelijke klachten zijn waar nog niet naar gekeken is
- er gedachten zijn over dood of zichzelf pijn doen; bel dan 113 of 0800-0113, dag en nacht
Denk je aan zelfdoding of doe je jezelf pijn? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl, dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar: 112.
Welke coach past hierbij?
Bij een puber die niet lekker in zijn vel zit gaat het meestal om een kindercoach, tienercoach, jongerencoach, oudercoach, gezinscoach. Je hoeft dat zelf niet uit te zoeken: op basis van je verhaal leggen wij je vraag voor aan de coaches die erbij passen. Elke coach op Výma is geverifieerd op KvK-inschrijving, kwalificaties en beroepsregisters, en kiest maximaal drie thema's: specialisten dus, geen alleskunners.
- kindercoach
- tienercoach
- jongerencoach
- oudercoach
- gezinscoach
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of het meer is dan puberteit?
Kijk naar duur en breedte. Wisselende buien horen erbij en trekken weg. Blijft het langer dan twee weken gelijk, ook als er iets leuks gebeurt, en raakt het school, slaap en contact tegelijk, dan is er meer aan de hand. Dan begin je bij de huisarts.
Mijn puber zit niet lekker in zijn vel en wil niets zeggen. Doe ik iets fout?
Waarschijnlijk niet. Voor veel pubers is een ouder de moeilijkste gesprekspartner die er is, juist omdat ze je zorgen zien en je willen sparen. Beschikbaar blijven zonder aan te dringen is dan meer waard dan een goed gesprek forceren.
Wat kan een tienercoach als wij er zelf niet uitkomen?
Vooral: het is geen ouder. Er hangt geen geschiedenis aan en er valt niemand teleur te stellen. In een handvol gesprekken zoekt een coach met je puber uit waar het over gaat en wat hij eraan kan veranderen.
Blijft dit anoniem?
Ja. Je vertelt wat je merkt en coaches zien dat verhaal, nooit je naam of die van je kind. Pas als jij op een reactie ingaat, bepaal jij wat je deelt. Verwijderen kan altijd, met één klik.